കേരളത്തിലെ ജാതിവ്യവസ്ഥയ്ക്കും, അയിത്തത്തിനും, സാമൂഹിക അനാചാരങ്ങൾക്കുമെതിരെ പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ രണ്ടാം പകുതിയോടെ ആരംഭിച്ച പോരാട്ടങ്ങളാണ് കേരള നവോത്ഥാനം.

പ്രധാന മുദ്രാവാക്യം: "ഒരു ജാതി, ഒരു മതം, ഒരു ദൈവം മനുഷ്യന്".
അരുവിപ്പുറം പ്രതിഷ്ഠ (1888): ബ്രാഹ്മണർക്ക് മാത്രം വിഗ്രഹപ്രതിഷ്ഠ നടത്താൻ അവകാശമുണ്ടായിരുന്ന കാലത്ത് ഗുരു ശിവപ്രതിഷ്ഠ നടത്തി വിപ്ലവം കുറിച്ചു.
സംഘടന: 1903-ൽ എസ്.എൻ.ഡി.പി (SNDP) സ്ഥാപിച്ചു.
പ്രധാന കൃതികൾ: ആത്മോപദേശ ശതകം, ദൈവദശകം, ജാതിമീമാംസ.
കേരള നവോത്ഥാനത്തിന്റെ പിതാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന ശ്രീനാരായണ ഗുരുവിനെക്കുറിച്ച് PSC ബിരുദതല പരീക്ഷകളിൽ ആവർത്തിച്ചു ചോദിക്കാറുള്ള കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള വിവരങ്ങൾ താഴെ നൽകുന്നു:
ജനനം: 1856 ഓഗസ്റ്റ് 20 (ചിങ്ങ മാസത്തിലെ ചതയം നക്ഷത്രം).
ജന്മസ്ഥലം: തിരുവനന്തപുരത്തെ ചെമ്പഴന്തിയിലുള്ള വയൽവാരം വീട്.
മാതാപിതാക്കൾ: മാടൻ ആശാൻ, കുട്ടിഅമ്മ.
ഗുരുക്കന്മാർ: രാമൻ പിള്ള ആശാൻ (വിദ്യാഭ്യാസം), തൈക്കാട് അയ്യ (യോഗ).
അരുവിപ്പുറം പ്രതിഷ്ഠ (1888): അരുവിപ്പുറത്തെ നെയ്യാറിൽ നിന്ന് മുങ്ങിയെടുത്ത ശില ഉപയോഗിച്ച് അദ്ദേഹം ശിവപ്രതിഷ്ഠ നടത്തി. "നമ്മുടെ ശിവനെയാണ് നാം പ്രതിഷ്ഠിച്ചത്" എന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ മറുപടി വിപ്ലവകരമായിരുന്നു.
എസ്.എൻ.ഡി.പി (SNDP) രൂപീകരണം: 1903 മെയ് 15-ന് രൂപീകൃതമായി. ആദ്യ അധ്യക്ഷൻ ഗുരുവും, ജനറൽ സെക്രട്ടറി കുമാരനാശാനും, വൈസ് പ്രസിഡന്റ് ഡോ. പല്പുവും ആയിരുന്നു.
ശിവഗിരി മഠം: 1904-ൽ വർക്കലയിൽ സ്ഥാപിച്ചു.
അദ്വൈതാശ്രമം (ആലുവ): 1913-ൽ സ്ഥാപിച്ചു. ഇവിടുത്തെ പ്രധാന മദ്രാവാക്യം "മതമേതായാലും മനുഷ്യൻ നന്നായാൽ മതി" എന്നതായിരുന്നു.
സർവ്വമത സമ്മേളനം (1924): ഏഷ്യയിലെ തന്നെ ആദ്യത്തെ സർവ്വമത സമ്മേളനം ആലുവ അദ്വൈതാശ്രമത്തിൽ വെച്ച് ഗുരുവിന്റെ അധ്യക്ഷതയിൽ നടന്നു. "വാദിക്കാനും ജയിക്കാനുമല്ല, അറിയാനും അറിയിക്കാനുമാണ്" എന്നതായിരുന്നു സമ്മേളന സന്ദേശം.
"ഒരു ജാതി, ഒരു മതം, ഒരു ദൈവം മനുഷ്യന്" (ജാതിമീമാംസയിൽ നിന്ന്).
"വിദ്യ കൊണ്ട് പ്രബുദ്ധരാകുവിൻ, സംഘടന കൊണ്ട് ശക്തരാകുവിൻ."
"മതമേതായാലും മനുഷ്യൻ നന്നായാൽ മതി."
"അവനവൻ ആത്മസുഖത്തിനാചരിക്കുന്നവയപരന്നു സുഖത്തിനായ് വരേണം" (ആത്മോപദേശ ശതകം).
മലയാളം: ആത്മോപദേശ ശതകം, ദൈവ ദശകം (ലോകത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രാർത്ഥനാ ഗീതങ്ങളിൽ ഒന്ന്), ജാതിമീമാംസ, അനുകമ്പാ ദശകം.
സംസ്കൃതം: ദർശനമാല, ജനനീ നവരത്നമഞ്ജരി.
തമിഴ്: തേവാരപ്പതിപ്പുകൾ.
രവീന്ദ്രനാഥ ടാഗോർ: 1922-ൽ ശിവഗിരിയിൽ വെച്ച് ഗുരുവിനെ സന്ദർശിച്ചു. "ഞാൻ കണ്ട മഹത്തുക്കളിൽ ഗുരുവിനെപ്പോലെ മറ്റൊരാളില്ല" എന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
മഹാത്മാ ഗാന്ധി: 1925-ൽ ശിവഗിരിയിൽ വെച്ച് ഗുരുവിനെ കണ്ടു. വൈക്കം സത്യാഗ്രഹവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചർച്ചകളും നടന്നു.
ഗുരുവിന്റെ പ്രതിമ: ജീവിച്ചിരിക്കെ തന്നെ പ്രതിമ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ആദ്യ മലയാളി ഗുരുവാണ് (തലശ്ശേരിയിൽ, 1927).
തപാൽ സ്റ്റാമ്പ്: ഇന്ത്യൻ തപാൽ സ്റ്റാമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ആദ്യ മലയാളി.
നാണയം: റിസർവ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ 2006-ൽ ഗുരുവിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി 5 രൂപ നാണയം പുറത്തിറക്കി.
വില്ലുവണ്ടി സമരം (1893): താഴ്ന്ന ജാതിക്കാർക്ക് പൊതുവഴികളിലൂടെ നടക്കാനുള്ള അവകാശത്തിനായി വില്ലുവണ്ടിയിൽ യാത്ര ചെയ്തു.
പുലയ ലഹള (തൊണ്ണൂറാമാണ്ട് ലഹള): കർഷകത്തൊഴിലാളികളുടെ അവകാശങ്ങൾക്കായി നടത്തിയ സമരം.
സംഘടന: 1907-ൽ സാധുജന പരിപാലന സംഘം സ്ഥാപിച്ചു.
വിശേഷണം: 'പുലയരാജ' എന്ന് ഗാന്ധിജി ഇദ്ദേഹത്തെ വിശേഷിപ്പിച്ചു.
ജനനം: 1863 ഓഗസ്റ്റ് 28 (ചിങ്ങ മാസത്തിലെ അവിട്ടം നക്ഷത്രം).
ജന്മസ്ഥലം: തിരുവനന്തപുരത്തെ വെങ്ങാനൂർ.
മാതാപിതാക്കൾ: മന്നൻ, ചിന്നി.
വിശേഷണങ്ങൾ: ഗാന്ധിജി അദ്ദേഹത്തെ 'പുലയരാജ' എന്ന് വിളിച്ചു. ശ്രീചിത്തിര തിരുനാൾ 'പ്രജാരത്നം' എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു.
വില്ലുവണ്ടി സമരം (1893): താഴ്ന്ന ജാതിക്കാർക്ക് പൊതുവഴികളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കാൻ അവകാശമില്ലാതിരുന്ന കാലത്ത്, നിയമം ലംഘിച്ചുകൊണ്ട് അയ്യങ്കാളി വില്ലുവണ്ടിയിൽ വെങ്ങാനൂർ മുതൽ കവടിയാർ വരെ യാത്ര ചെയ്തു. ഇത് കേരള ചരിത്രത്തിലെ ആദ്യത്തെ മനുഷ്യാവകാശ പോരാട്ടമായി അറിയപ്പെടുന്നു.
കല്ലുമാല സമരം (1915): താഴ്ന്ന ജാതിയിലുള്ള സ്ത്രീകൾക്ക് ലോഹാഭരണങ്ങൾ ധരിക്കാനുള്ള അവകാശത്തിനായി കൊല്ലത്തെ പെരിനാട് വെച്ച് നടന്ന സമരം. ഇത് 'പെരിനാട് ലഹള' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.
തൊണ്ണൂറാമാണ്ട് ലഹള (1915): ഊരൂട്ടമ്പലം സ്കൂളിൽ ഒരു ദളിത് പെൺകുട്ടിയെ (പഞ്ചമി) പ്രവേശിപ്പിച്ചതിനെത്തുടർന്നുണ്ടായ സംഘർഷം.
സാധുജന പരിപാലന സംഘം (SJPS): 1907-ൽ സാധുജനങ്ങളുടെ ഉന്നമനത്തിനായി അദ്ദേഹം സ്ഥാപിച്ച സംഘടന. ഇതിന്റെ മുഖപത്രമായിരുന്നു 'സാധുജന പരിപാലനീ' (ഇത് എഡിറ്റ് ചെയ്തിരുന്നത് ചെന്താർശ്ശേരിയായിരുന്നു).
ശ്രീമൂലം പ്രജാസഭ: 1911-ൽ അയ്യങ്കാളി ശ്രീമൂലം പ്രജാസഭയിൽ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. പിന്നാക്ക വിഭാഗത്തിൽ നിന്ന് ഈ സഭയിലെത്തുന്ന ആദ്യ വ്യക്തിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. 28 വർഷത്തോളം അദ്ദേഹം ഈ സഭയിൽ അംഗമായിരുന്നു.
വിദ്യാഭ്യാസം: "നമ്മുടെ കുട്ടികൾക്ക് പഠിക്കാൻ വിദ്യാലയങ്ങൾ തുറന്നു തന്നില്ലെങ്കിൽ നിങ്ങളുടെ പാടങ്ങളിൽ ഞങ്ങൾ പണിയെടുക്കില്ല" എന്ന അയ്യങ്കാളിയുടെ പ്രഖ്യാപനം ചരിത്രപ്രസിദ്ധമാണ്.
പഞ്ചമി: ഊരൂട്ടമ്പലം സ്കൂളിൽ അയ്യങ്കാളി പ്രവേശിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ച പെൺകുട്ടിയാണ് പഞ്ചമി.
നവോത്ഥാന നായകരിൽ ആദ്യത്തെയാൾ: ജനനക്രമം അനുസരിച്ച് കേരളത്തിലെ പ്രമുഖ നവോത്ഥാന നായകരിൽ രണ്ടാമനാണ് അദ്ദേഹം (ശ്രീനാരായണ ഗുരുവിന് ശേഷം).
മരണം: 1941 ജൂൺ 18.
അയ്യങ്കാളി ഹാൾ: തിരുവനന്തപുരത്തെ വി.ജെ.ടി (VJT) ഹാൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി 2019-ൽ 'അയ്യങ്കാളി ഹാൾ' എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു.
സ്റ്റാമ്പ്: 2002-ൽ ഇന്ത്യൻ തപാൽ വകുപ്പ് അയ്യങ്കാളിയുടെ സ്മരണയ്ക്കായി സ്റ്റാമ്പ് പുറത്തിറക്കി.
കർഷക സമരം: സ്കൂൾ പ്രവേശനത്തിന് അനുകൂലമായ നിലപാട് ലഭിക്കാൻ അയ്യങ്കാളി കർഷകത്തൊഴിലാളികളെ സംഘടിപ്പിച്ച് പണിമുടക്ക് നടത്തി. കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ആസൂത്രിത തൊഴിലാളി സമരമാണിത്.

ഹൈന്ദവ മതത്തിലെ അനാചാരങ്ങൾക്കെതിരെ പോരാടി. 'വേദാധികാര നിരൂപണം', 'പ്രാചീന മലയാളം' എന്നിവ പ്രധാന കൃതികളാണ്.
ജനനം: 1853 ഓഗസ്റ്റ് 25 (കൊല്ലവർഷം 1029 ചിങ്ങത്തിലെ ഭരണി നക്ഷത്രം).
ജന്മസ്ഥലം: തിരുവനന്തപുരത്തെ കണ്ണമ്മൂല.
യഥാർത്ഥ പേര്: അയ്യപ്പൻ. വീട്ടുകാർ സ്നേഹത്തോടെ 'കുഞ്ഞൻ' എന്ന് വിളിച്ചിരുന്നു.
മാതാപിതാക്കൾ: വാസുദേവൻ ശർമ്മ, നങ്ങമ്മ ദേവി.
പേരിന് പിന്നിൽ: ഗുരുകുലത്തിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ മറ്റ് കുട്ടികളുടെ പഠന മേൽനോട്ടം വഹിച്ചിരുന്ന 'ചട്ടമ്പി' (ക്ലാസ് മോണിറ്റർ) ആയിരുന്നതിനാലാണ് ഇദ്ദേഹം 'ചട്ടമ്പി സ്വാമികൾ' എന്നറിയപ്പെട്ടത്.
അറിവിന്റെ ആഴം: വേദങ്ങൾ, ശാസ്ത്രങ്ങൾ, വൈദ്യം, സംഗീതം, യോഗ എന്നിവയിൽ അഗാധമായ പാണ്ഡിത്യം ഇദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്നു.
ബ്രാഹ്മണ മേധാവിത്വത്തെയും അനാചാരങ്ങളെയും ബുദ്ധിപരമായും യുക്തിഭദ്രമായും നേരിടാൻ ഇദ്ദേഹം കൃതികളിലൂടെ ശ്രമിച്ചു.
പ്രാചീന മലയാളം: ബ്രാഹ്മണർക്ക് മുൻപ് തന്നെ കേരളം നായന്മാരുടെയും മറ്റും ഭരണത്തിന് കീഴിലായിരുന്നു എന്ന് ചരിത്രപരമായി തെളിയിക്കുന്ന കൃതി.
വേദാധികാര നിരൂപണം: വേദങ്ങൾ പഠിക്കാൻ ബ്രാഹ്മണർക്ക് മാത്രമല്ല, എല്ലാവർക്കും അവകാശമുണ്ടെന്ന് ഉപനിഷത്തുകളുടെയും വേദങ്ങളുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഇദ്ദേഹം വാദിച്ചു.
മറ്റ് കൃതികൾ: ക്രിസ്തുമത നിരൂപണം, അദ്വൈത ചിന്താപദ്ധതി, ജീവകാരുണ്യ നിരൂപണം.
അഹിംസ: എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളോടും കരുണ കാണിക്കണമെന്ന് അദ്ദേഹം പഠിപ്പിച്ചു. ഉറുമ്പുകൾക്ക് വരെ ഭക്ഷണം നൽകിയിരുന്ന ദയാലുവായ സന്യാസിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം.
സർവ്വവിദ്യാഭിവർദ്ധിനി സഭ: പണ്ഡിതൻ കെ.പി. കരുപ്പനുമായി ചേർന്ന് ഇദ്ദേഹം പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.
സമാധി: 1924 മെയ് 5-ന് കൊല്ലം ജില്ലയിലെ പന്മനയിൽ വെച്ചാണ് അദ്ദേഹം സമാധിയായത്. പന്മനയിലെ 'ബാലഭട്ടാരക ക്ഷേത്രം' ഇദ്ദേഹത്തിന്റേതാണ്.
വിശേഷണങ്ങൾ: 'വിദ്യാധിരാജ' എന്നാണ് ഇദ്ദേഹം അറിയപ്പെടുന്നത്. കൂടാതെ 'ബാലഭട്ടാരകൻ', 'പരമഭട്ടാരകൻ' എന്നീ പേരുകളിലും ഇദ്ദേഹം വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.
ശ്രീനാരായണ ഗുരുവും ചട്ടമ്പി സ്വാമികളും: 1882-ൽ വാമനപുരത്ത് വെച്ചാണ് ഇവർ ആദ്യമായി കണ്ടുമുട്ടിയത്. ഇവർ തമ്മിലുള്ള സൗഹൃദം കേരള നവോത്ഥാനത്തിന് വലിയ ഊർജ്ജം നൽകി.
കേരളത്തിലെ മുസ്ലിം പരിഷ്കരണ പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ പിതാവ്.
സ്വദേശാഭിമാനി പത്രം സ്ഥാപിച്ചു (1905).
ജനനം: 1873 ഡിസംബർ 28.
ജന്മസ്ഥലം: തിരുവനന്തപുരത്തെ വക്കം.
മാതാപിതാക്കൾ: മുഹമ്മദ് അബ്ദുൾ ഖാദർ (വാവാക്കുഞ്ഞ്), ആമിന ഉമ്മ.
വിശേഷണം: 'കേരളത്തിലെ മുസ്ലിം നവോത്ഥാനത്തിന്റെ പിതാവ്' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു.
കേരള ചരിത്രത്തിൽ അഴിമതിക്കും സ്വേച്ഛാധിപത്യത്തിനുമെതിരെ പോരാടിയ പത്രപ്രവർത്തനത്തിന്റെ ശക്തമായ മുഖമായിരുന്നു അദ്ദേഹം.
സ്വദേശാഭിമാനി പത്രം: 1905 ജനുവരി 19-ന് വക്കത്തുനിന്ന് അദ്ദേഹം 'സ്വദേശാഭിമാനി' പത്രം ആരംഭിച്ചു. ഇതിനായി ഇംഗ്ലണ്ടിൽ നിന്ന് വിലകൂടിയ അച്ചടി യന്ത്രം അദ്ദേഹം വരുത്തിയിരുന്നു.
സ്വദേശാഭിമാനി രാമകൃഷ്ണ പിള്ള: 1906-ൽ രാമകൃഷ്ണ പിള്ളയെ മൗലവി പത്രാധിപരായി നിയമിച്ചു. തിരുവിതാംകൂർ ഭരണകൂടത്തിന്റെ അഴിമതിക്കെതിരെ പത്രം ശക്തമായി പ്രതികരിച്ചു.
പത്രനിരോധനം: 1910 സെപ്റ്റംബർ 26-ന് രാജകീയ വിളംബരത്തിലൂടെ പത്രം നിരോധിക്കുകയും രാമകൃഷ്ണ പിള്ളയെ നാടുകടത്തുകയും ചെയ്തു. സാമ്പത്തിക നഷ്ടം സഹിച്ചും പത്രം വിട്ടുനൽകാൻ മൗലവി തയ്യാറായില്ല.
മറ്റ് പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ: മുസ്ലിം (1906), അൽ ഇസ്ലാം (1918), ദീപിക (1931).
മുസ്ലിം സമുദായത്തിലെ അന്ധവിശ്വാസങ്ങൾക്കും അനാചാരങ്ങൾക്കുമെതിരെ അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു.
വിദ്യാഭ്യാസം: മുസ്ലിം പെൺകുട്ടികൾക്കും ആധുനിക വിദ്യാഭ്യാസം നൽകണമെന്ന് അദ്ദേഹം വാദിച്ചു. സ്കൂളുകളിൽ അറബിക് അധ്യാപകരെ നിയമിക്കാൻ തിരുവിതാംകൂർ സർക്കാരിൽ സമ്മർദ്ദം ചെലുത്തിയത് ഇദ്ദേഹമാണ്.
സംഘടനകൾ: * 1922-ൽ കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ 'കേരള മുസ്ലിം ഐക്യസംഘം' രൂപീകരിക്കുന്നതിന് നേതൃത്വം നൽകി.
1923-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ 'തിരുവിതാംകൂർ മുസ്ലിം മഹാജനസഭ' സ്ഥാപിച്ചു.
ഭാഷ: അറബി-മലയാളം എന്ന ശൈലിക്ക് പകരം മലയാളം ലിപിയിൽ തന്നെ മതകാര്യങ്ങൾ എഴുതാൻ അദ്ദേഹം പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു.
ഇസ്ലാം മത സിദ്ധാന്ത സംഗ്രഹം
ഖുർആൻ പരിഭാഷ (മലയാളത്തിൽ ഖുർആൻ വ്യാഖ്യാനത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചവരിൽ ഒരാളാണ് ഇദ്ദേഹം).
മരണം: 1932 ഒക്ടോബർ 31.
അംഗീകാരം: കേരള നവോത്ഥാന നായകരുടെ പട്ടികയിൽ രാഷ്ട്രീയവും മതപരവുമായ പരിഷ്കരണങ്ങളെ സമന്വയിപ്പിച്ച വ്യക്തിയായി മൗലവി അറിയപ്പെടുന്നു.

കേരളത്തിലെ നവോത്ഥാനത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചവരിൽ പ്രധാനി.
'സമത്വ സമാജം' (1836) സ്ഥാപിച്ചു. "അയ്യാ വഴി" എന്നത് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ദർശനമാണ്.
ജനനം: 1809-ൽ കന്യാകുമാരിക്കടുത്തുള്ള ശാസ്താംകോവിലിൽ (ഇന്നത്തെ സാമിത്തോപ്പ്).
യഥാർത്ഥ പേര്: മുത്തുക്കുട്ടി. (മാതാപിതാക്കൾ ഇട്ട പേര് മുടിചൂടും പെരുമാൾ എന്നായിരുന്നു, എന്നാൽ ഉയർന്ന ജാതിക്കാരുടെ എതിർപ്പിനെത്തുടർന്ന് മുത്തുക്കുട്ടി എന്ന് മാറ്റുകയായിരുന്നു).
വിശേഷണം: കേരള നവോത്ഥാനത്തിന്റെ പിതാവ് (ശ്രീനാരായണ ഗുരുവിനും മുൻപേ പരിഷ്കരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു).
മുദ്രാവാക്യം: "ജാതി ഒന്നേ, മതം ഒന്നേ, കുലം ഒന്നേ, ദൈവം ഒന്നേ".
അയ്യ വഴി: വൈകുണ്ഠ സ്വാമികളുടെ ദർശനങ്ങൾ അറിയപ്പെടുന്നത് 'അയ്യ വഴി' (Ayyavazhi) എന്നാണ്.
രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷണം: ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തെ 'വെളുത്ത നീചൻ' എന്നും തിരുവിതാംകൂർ ഭരണത്തെ 'അനന്തപുരിയിലെ കരിനീചൻ' എന്നും അദ്ദേഹം വിശേഷിപ്പിച്ചു. ഇത്തരത്തിൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർക്കെതിരെ ആദ്യം ശബ്ദമുയർത്തിയ നവോത്ഥാന നായകരിലൊരാളാണ് അദ്ദേഹം.
സമത്വ സമാജം (1836): കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ സാമൂഹിക പരിഷ്കരണ സംഘടനയായി ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു.
പന്തിഭോജനം: എല്ലാ ജാതിക്കാരെയും ഒരേ പന്തിയിൽ ഇരുത്തി ഭക്ഷണം നൽകുന്ന രീതിക്ക് അദ്ദേഹം തുടക്കം കുറിച്ചു.
തുവയൽ പന്തി: പന്തിഭോജനത്തിനായി അദ്ദേഹം ആരംഭിച്ച സംരംഭം.
നിഴൽ തങ്കലുകൾ: താഴ്ന്ന ജാതിക്കാർക്ക് ആരാധന നടത്താനായി അദ്ദേഹം സ്ഥാപിച്ച കേന്ദ്രങ്ങൾ.
കണ്ണാടി പ്രതിഷ്ഠ: വിഗ്രഹങ്ങൾക്ക് പകരം കണ്ണാടി പ്രതിഷ്ഠിച്ച് ആരാധിക്കുന്ന രീതിക്ക് അദ്ദേഹം തുടക്കം കുറിച്ചു.
അഖിലത്തിരട്ട്: വൈകുണ്ഠ സ്വാമികളുടെ ദർശനങ്ങൾ അടങ്ങിയ പ്രധാന ഗ്രന്ഥം.
അരുൾ നൂൽ: മറ്റൊരു പ്രമുഖ കൃതി.
മുടിചൂടും പെരുമാൾ: ഉയർന്ന ജാതിക്കാർക്ക് മാത്രം അനുവദിച്ചിരുന്ന ഈ പേര് മുത്തുക്കുട്ടി സ്വീകരിച്ചത് വലിയൊരു വെല്ലുവിളിയായിരുന്നു.
തൊട്ടുവിദ്യ: രോഗികളെ തൊട്ടു സുഖപ്പെടുത്തുന്ന രീതി ഇദ്ദേഹം പിന്തുടർന്നിരുന്നു.
ശീവേലി: താഴ്ന്ന ജാതിക്കാർക്ക് തലപ്പാവ് ധരിക്കാനുള്ള അവകാശത്തിനായി അദ്ദേഹം പോരാടി.
അയിത്തത്തിനും ജാതിവിവേചനത്തിനുമെതിരെ ശക്തമായ പോരാട്ടങ്ങൾ അദ്ദേഹം നടത്തി.
പ്രത്യേകത: കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ മനുഷ്യാവകാശ പോരാട്ടങ്ങളിൽ ഒന്നായി ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു.
ലക്ഷ്യം: താഴ്ന്ന ജാതിയിലുള്ള സ്ത്രീകൾക്ക് ശരീരത്തിന്റെ മേൽഭാഗം മറയ്ക്കാൻ അവകാശം ലഭിക്കുക.
ഫലം: 1859 ജൂലൈ 26-ന് ഉത്രം തിരുനാൾ മഹാരാജാവ് എല്ലാ ചാന്നാർ സ്ത്രീകൾക്കും കുപ്പായമിടാൻ അനുവാദം നൽകി വിളംബരം പുറപ്പെടുവിച്ചു.
പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ തിരുവിതാംകൂറിൽ നിലനിന്നിരുന്ന കഠിനമായ ജാതിനിയമങ്ങൾ പ്രകാരം കീഴ്ജാതിക്കാരായ സ്ത്രീകൾക്ക് ശരീരത്തിന്റെ മേൽഭാഗം (മാറ്) മറയ്ക്കാൻ അവകാശമുണ്ടായിരുന്നില്ല.
ഈ വിവേചനത്തിനെതിരെയും മാന്യമായി വസ്ത്രം ധരിക്കാനുള്ള അവകാശത്തിന് വേണ്ടിയുമാണ് ചാന്നാർ ലഹള നടന്നത്.
ചാന്നാർ ലഹള മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളിലായാണ് നടന്നത്:
ഒന്നാം ഘട്ടം (1822 - 1823): കേണൽ മൺറോയുടെ ഭരണകാലത്ത് മിഷണറിമാരുടെ സ്വാധീനത്താൽ ക്രിസ്തുമതത്തിലേക്ക് മാറിയ ചാന്നാർ സ്ത്രീകൾ കുപ്പായമിടാൻ തുടങ്ങിയതോടെയാണ് ആദ്യ സംഘർഷം ആരംഭിച്ചത്.
രണ്ടാം ഘട്ടം (1828 - 1829): 1829-ൽ സ്വാതി തിരുനാൾ മഹാരാജാവ് പുറപ്പെടുവിച്ച വിളംബരത്തിൽ ക്രിസ്ത്യൻ ചാന്നാർ സ്ത്രീകൾക്ക് കുപ്പായമിടാം എന്നാൽ സവർണ്ണ സ്ത്രീകളെപ്പോലെ മേൽമുണ്ടും തോർത്തും ഉപയോഗിക്കരുത് എന്ന് നിഷ്കർഷിച്ചു. ഇത് വീണ്ടും പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് കാരണമായി.
മൂന്നാം ഘട്ടം (1858 - 1859): ഉത്രം തിരുനാൾ മഹാരാജാവിന്റെ കാലത്ത് സമരം അതിന്റെ ഉച്ചസ്ഥായിയിലെത്തി. നെയ്യാറ്റിൻകര, പാറശ്ശാല എന്നിവിടങ്ങളിൽ ശക്തമായ കലാപങ്ങൾ നടന്നു.
വൈകുണ്ഠ സ്വാമികൾ: ചാന്നാർ ലഹളയ്ക്ക് വലിയ തോതിൽ ആത്മീയവും സാമൂഹികവുമായ പിന്തുണ നൽകിയത് വൈകുണ്ഠ സ്വാമികളാണ്. താഴെത്തട്ടിലുള്ള ജനവിഭാഗങ്ങളിൽ ആത്മാഭിമാനം വളർത്താൻ അദ്ദേഹം പരിശ്രമിച്ചു.
തിയതി: 1859 ജൂലൈ 26.
രാജാവ്: ഉത്രം തിരുനാൾ മഹാരാജാവ്.
ഫലം: ചാന്നാർ സമുദായത്തിലെ എല്ലാ സ്ത്രീകൾക്കും (ഹിന്ദുവായാലും ക്രിസ്ത്യാനിയായാലും) കുപ്പായമിടാൻ അനുവാദം നൽകിക്കൊണ്ട് വിളംബരം പുറപ്പെടുവിച്ചു. എന്നാൽ സവർണ്ണ സ്ത്രീകളെപ്പോലെ മേൽമുണ്ട് ധരിക്കാൻ അപ്പോഴും അനുവാദമില്ലായിരുന്നു.
ചാന്നാർ ലഹളയുടെ മറ്റൊരു പേര്: തോൾശീല സമരം (The Upper Cloth Revolt).
ലക്ഷ്യം: വസ്ത്രധാരണ സ്വാതന്ത്ര്യം.
ലോർഡ് ഹാരിസ്: മദ്രാസ് ഗവർണറായിരുന്ന ലോർഡ് ഹാരിസ് ഈ സമരത്തിൽ ഇടപെടുകയും ചാന്നാർ സ്ത്രീകൾക്ക് അനുകൂലമായ നിലപാട് സ്വീകരിക്കാൻ തിരുവിതാംകൂർ സർക്കാരിന് നിർദ്ദേശം നൽകുകയും ചെയ്തു.
സർ സി.പി. രാമസ്വാമി അയ്യർ: ഈ സമരത്തെ കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ആസൂത്രിതമായ മനുഷ്യാവകാശ പോരാട്ടം എന്ന് ചരിത്രകാരന്മാർ വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്.
മിഷണറിമാരുടെ പങ്ക്: സി.എം.എസ് (CMS), എൽ.എം.എസ് (LMS) മിഷണറിമാർ ഈ സമരത്തിന് വലിയ പിന്തുണ നൽകി. ചന്ദനമാരി, നായനാർ തുടങ്ങിയവരായിരുന്നു സമരമുഖത്തെ പ്രധാനികൾ.
ലക്ഷ്യം: വൈക്കം ക്ഷേത്രത്തിന് ചുറ്റുമുള്ള പൊതുവഴികളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കാൻ എല്ലാ ജാതിക്കാർക്കും അവകാശം നേടിയെടുക്കുക.
നേതാക്കൾ: ടി.കെ. മാധവൻ, കെ.പി. കേശവമേനോൻ, കെ. കേളപ്പൻ.
പ്രധാന സംഭവങ്ങൾ: 1925-ൽ ഗാന്ധിജി വൈക്കം സന്ദർശിച്ചു. മന്നത്ത് പത്മനാഭന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ വൈക്കത്തുനിന്ന് തിരുവനന്തപുരത്തേക്ക് സവർണ്ണ ജാഥ നടത്തി.
ലക്ഷ്യം: വൈക്കം മഹാദേവ ക്ഷേത്രത്തിന് ചുറ്റുമുള്ള നാല് തെരുവുകളിലൂടെ (പൊതുവഴികൾ) സഞ്ചരിക്കാൻ ഈഴവർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള പിന്നാക്ക ജാതിക്കാർക്ക് അവകാശം നേടിയെടുക്കുക.
ആമുഖം: 1923-ലെ കാക്കിനട കോൺഗ്രസ് സമ്മേളനത്തിൽ അയിത്തോച്ചാടനം പ്രധാന അജണ്ടയാക്കാൻ തീരുമാനിച്ചതിനെത്തുടർന്നാണ് കേരളത്തിൽ ഈ സമരം ആരംഭിച്ചത്.
സത്യാഗ്രഹ കമ്മിറ്റി ചെയർമാൻ: കെ.പി. കേശവമേനോൻ.
സത്യാഗ്രഹ കമ്മിറ്റി സെക്രട്ടറി: ടി.കെ. മാധവൻ.
ആദ്യത്തെ സത്യാഗ്രഹികൾ: കുഞ്ഞപ്പി (പുലയ സമുദായം), ബാഹുലേയൻ (ഈഴവ സമുദായം), വെണ്ണിയേൽ ഗോവിന്ദ പണിക്കർ (നായർ സമുദായം) എന്നിവരാണ് 1924 മാർച്ച് 30-ന് ആദ്യം അറസ്റ്റ് വരിച്ചത്.
ഇ.വി. രാമസ്വാമി നായ്ക്കർ (പെരിയാർ): തമിഴ്നാട്ടിൽ നിന്ന് സമരത്തിന് പിന്തുണയുമായി എത്തിയ ഇദ്ദേഹത്തെ 'വൈക്കം വീരൻ' എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.
നേതൃത്വം: മന്നത്ത് പത്മനാഭൻ.
പ്രത്യേകത: സവർണ്ണർക്കും പിന്നാക്കക്കാരുടെ ആവശ്യത്തോട് യോജിപ്പാണെന്ന് തെളിയിക്കാൻ വൈക്കത്തുനിന്ന് തിരുവനന്തപുരത്തേക്ക് നടത്തിയ പദയാത്ര.
വൈക്കം സത്യാഗ്രഹത്തിൽ മധ്യസ്ഥത വഹിക്കാനാണ് ഗാന്ധിജി കേരളത്തിലെത്തിയത്.
അദ്ദേഹം വർക്കലയിൽ വെച്ച് ശ്രീനാരായണ ഗുരുവിനെ സന്ദർശിക്കുകയും സത്യാഗ്രഹത്തെക്കുറിച്ച് ചർച്ച നടത്തുകയും ചെയ്തു.
വൈക്കത്ത് വെച്ച് ഗാന്ധിജി പ്രമുഖ സവർണ്ണ നേതാവായ ഇന്ദ്രൻതുരുത്തി നമ്പൂതിരിയുമായി സംവാദം നടത്തി.
സമരം അവസാനിച്ചത്: 1925 നവംബർ 23-ന്.
ഫലം: ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കേ നട ഒഴികെയുള്ള മൂന്ന് വഴികളും എല്ലാ ജാതിക്കാർക്കുമായി തുറന്നുകൊടുത്തു.
പ്രാധാന്യം: ഇത് കേവലം വഴി നടക്കാനുള്ള സമരം മാത്രമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് കേരളത്തിൽ പിന്നീട് നടന്ന ക്ഷേത്രപ്രവേശന വിളംബരത്തിന്റെ (1936) ആദ്യത്തെ വലിയ ചുവടുവെപ്പായിരുന്നു.
അകാലികൾ: പഞ്ചാബിൽ നിന്നുള്ള അകാലികൾ വൈക്കത്ത് സത്യാഗ്രഹികൾക്കായി ഒരു സൗജന്യ അടുക്കള (Langar) നടത്തിയിരുന്നു.
യുവാക്കൾ: കെ. കേളപ്പൻ, എ.കെ. ഗോപാലൻ തുടങ്ങിയ യുവ നേതാക്കൾ സജീവമായി പങ്കെടുത്ത ആദ്യത്തെ പ്രധാന സമരമാണിത്.
പത്രങ്ങൾ: 'മാതൃഭൂമി' സത്യാഗ്രഹത്തിന് വലിയ പ്രചാരം നൽകി.
കൂടിക്കാഴ്ച: ഈ ജാഥ തിരുവനന്തപുരത്തെത്തി മഹാറാണി സേതു ലക്ഷ്മി ഭായിക്ക് ഭീമൻ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു.
വടക്കൻ ജാഥ: ഇതിന് സമാനമായി വടക്കൻ കേരളത്തിൽ ഡോ. എം.ഇ. നായിഡുവിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ മറ്റൊരു ജാഥയും നടന്നു.
ലക്ഷ്യം: ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ എല്ലാ ഹിന്ദുക്കൾക്കും പ്രവേശനം അനുവദിക്കുക.
നേതാക്കൾ: കെ. കേളപ്പൻ (സത്യാഗ്രഹ കമ്മിറ്റി സെക്രട്ടറി), എ.കെ. ഗോപാലൻ (വളണ്ടിയർ ക്യാപ്റ്റൻ).
ഫലം: കെ. കേളപ്പൻ നിരാഹാര സമരം അനുഷ്ഠിച്ചു. ഗാന്ധിജിയുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം സമരം താല്ക്കാലികമായി നിർത്തിവെച്ചു. പിൽക്കാലത്ത് ക്ഷേത്രപ്രവേശന വിളംബരത്തിന് ഇത് വഴിയൊരുക്കി.
ലക്ഷ്യം: ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ എല്ലാ ഹിന്ദുക്കൾക്കും (ജാതിഭേദമില്ലാതെ) പ്രവേശനം അനുവദിക്കുക.
സംഘാടകർ: 1931-ൽ വടകരയിൽ വെച്ച് നടന്ന കേരള പ്രൊവിൻഷ്യൽ കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റിയാണ് (KPCC) ഈ സമരം നടത്താൻ തീരുമാനിച്ചത്.
നേതൃത്വം: സത്യാഗ്രഹ കമ്മിറ്റിയുടെ സെക്രട്ടറി കെ. കേളപ്പൻ ആയിരുന്നു.
കെ. കേളപ്പൻ: സമരത്തിന്റെ മുഖ്യ ആസൂത്രകൻ.
എ.കെ. ഗോപാലൻ (AKG): സമരത്തിന്റെ 'വളണ്ടിയർ ക്യാപ്റ്റൻ' ആയിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. സമരത്തിനിടെ അദ്ദേഹം ക്രൂരമായ മർദ്ദനത്തിന് ഇരയായിട്ടുണ്ട്.
പി. കൃഷ്ണപിള്ള: സത്യാഗ്രഹ പന്തലിൽ വെച്ച് ക്ഷേത്രമണി മുഴക്കിയതിന് മർദ്ദനമേറ്റ നേതാവ്. "മണി അടിക്കാനല്ലേ, അടിച്ചോളൂ" എന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാക്കുകൾ പ്രശസ്തമാണ്.
സുബ്രഹ്മണ്യൻ തിരുമുമ്പ്: സത്യാഗ്രഹ കമ്മിറ്റിയുടെ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം. 'ഭക്തകവി' എന്നും ഇദ്ദേഹം അറിയപ്പെടുന്നു.
1932 സെപ്റ്റംബർ 21-ന് ക്ഷേത്രം തുറന്നുകൊടുക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് കെ. കേളപ്പൻ നിരാഹാരം ആരംഭിച്ചു.
ഇത് ഇന്ത്യയൊട്ടാകെ വലിയ ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റി.
ഒടുവിൽ ഗാന്ധിജിയുടെ അഭ്യർത്ഥനയെത്തുടർന്ന് 1932 ഒക്ടോബർ 2-ന് (ഗാന്ധിജയന്തി ദിനം) അദ്ദേഹം നിരാഹാരം അവസാനിപ്പിച്ചു. പത്ത് ദിവസമാണ് അദ്ദേഹം നിരാഹാരം അനുഷ്ഠിച്ചത്.
സവർണ്ണർക്കും ക്ഷേത്രപ്രവേശനത്തിൽ യോജിപ്പുണ്ടോ എന്നറിയാൻ ഗാന്ധിജിയുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം പൊന്നാനി താലൂക്കിൽ ഒരു ജനഹിത പരിശോധന നടത്തി.
ഫലം: 70 ശതമാനത്തിലധികം സവർണ്ണ ഹിന്ദുക്കളും ക്ഷേത്രപ്രവേശനത്തിന് അനുകൂലമായി വോട്ട് ചെയ്തു. ഇത് സവർണ്ണർക്കിടയിലും വന്ന മാറ്റത്തിന്റെ തെളിവായിരുന്നു.
സവർണ്ണ ജാഥ: വൈക്കം സത്യാഗ്രഹത്തിന് സമാനമായി മന്നത്ത് പത്മനാഭന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ വൈക്കത്തുനിന്ന് ഗുരുവായൂരിലേക്ക് ഒരു സവർണ്ണ ജാഥ നടത്തി.
ക്ഷേത്രപ്രവേശന വിളംബരം (1936): ഗുരുവായൂർ സത്യാഗ്രഹം നേരിട്ട് വിജയിച്ചില്ലെങ്കിലും, ഇത് സൃഷ്ടിച്ച സാമൂഹിക സമ്മർദ്ദമാണ് പിൽക്കാലത്ത് തിരുവിതാംകൂറിലെ ക്ഷേത്രപ്രവേശന വിളംബരത്തിന് കാരണമായത്.
കസ്തൂർബ ഗാന്ധി: ഗാന്ധിജിയുടെ പത്നി കസ്തൂർബ ഗാന്ധി സമരത്തിന് പിന്തുണയുമായി ഗുരുവായൂർ സന്ദർശിച്ചിട്ടുണ്ട്.
പ്രത്യേകത: ബ്രിട്ടീഷ് വിരുദ്ധ പോരാട്ടവും ജന്മിത്ത വിരുദ്ധ ലഹളയും കലർന്ന സായുധ പ്രക്ഷോഭം.
നേതാക്കൾ: വരിയംകുന്നത്ത് കുഞ്ഞഹമ്മദ് ഹാജി, ആലി മുസ്ലിയാർ.
വാഗൺ ട്രാജഡി (1921 നവംബർ 10): സമരക്കാരെ തിരൂരിൽ നിന്ന് കോയമ്പത്തൂരിലേക്ക് ചരക്ക് തീവണ്ടിയിൽ കൊണ്ടുപോകുമ്പോൾ ശ്വാസംമുട്ടി 64 പേർ മരിച്ച ദാരുണ സംഭവം.
ഖിലാഫത്ത് പ്രസ്ഥാനം: ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന് ശേഷം തുർക്കിയിലെ ഖലീഫയുടെ അധികാരം പുനഃസ്ഥാപിക്കാൻ നടന്ന ഖിലാഫത്ത് പ്രസ്ഥാനവും ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരവും (സഹകരണ പ്രസ്ഥാനം) കൈകോർത്തതാണ് മലബാർ സമരത്തിന് ഊർജ്ജം നൽകിയത്.
ജന്മിത്വം: കുടിയാന്മാരായ കർഷകരെ ജന്മിമാർ ചൂഷണം ചെയ്യുന്നതിനെതിരെയും ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഏർപ്പെടുത്തിയ അമിതമായ നികുതിക്കെതിരെയും മലബാറിലെ മാപ്പിളമാർക്കിടയിൽ കടുത്ത അമർഷം നിലനിന്നിരുന്നു.
വരിയംകുന്നത്ത് കുഞ്ഞഹമ്മദ് ഹാജി: മലബാർ സമരത്തിന്റെ സുപ്രധാന നേതാവ്. അദ്ദേഹം ഏറനാട്, വള്ളുവനാട് താലൂക്കുകൾ കേന്ദ്രീകരിച്ച് 'മലയാള രാജ്യം' എന്ന പേരിൽ ഒരു സ്വതന്ത്ര ഭരണം തന്നെ സ്ഥാപിച്ചു. സ്വന്തമായി നാണയവും പാസ്പോർട്ടും അദ്ദേഹം പുറത്തിറക്കിയിരുന്നു.
ആലി മുസ്ലിയാർ: തിരൂരങ്ങാടി പള്ളിയിലെ ഖത്തീബായിരുന്ന ഇദ്ദേഹമാണ് സമരത്തിന്റെ ആത്മീയവും രാഷ്ട്രീയവുമായ നേതൃത്വം വഹിച്ചത്.
സീതി കോയ തങ്ങൾ: സമരത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രമുഖ നേതാവ്.
തിരൂരങ്ങാടി പള്ളി ആക്രണം: ബ്രിട്ടീഷ് പട്ടാളം തിരൂരങ്ങാടി പള്ളി വളഞ്ഞതും ആലി മുസ്ലിയാരെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാൻ ശ്രമിച്ചതുമാണ് സമരത്തിന് പെട്ടെന്ന് വേഗത കൂട്ടിയത്.
സമരത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ഹിന്ദുക്കളും മുസ്ലിംങ്ങളും ബ്രിട്ടീഷുകാർക്കെതിരെ ഒന്നിച്ച് പോരാടി. എന്നാൽ പിൽക്കാലത്ത് ചിലയിടങ്ങളിൽ ഇത് വർഗ്ഗീയമായ സംഘർഷങ്ങളിലേക്ക് വഴിമാറി എന്ന് ചരിത്രകാരന്മാർ വിലയിരുത്തുന്നു.
മാപ്പിള ഔട്ട്റേജസ് ആക്ട്: മലബാറിലെ കലാപങ്ങൾ അടിച്ചമർത്താൻ ബ്രിട്ടീഷുകാർ നടപ്പിലാക്കിയ നിയമം.
1922-ൽ വരിയംകുന്നത്ത് കുഞ്ഞഹമ്മദ് ഹാജിയെ ബ്രിട്ടീഷുകാർ വെടിവെച്ച് കൊന്നതോടെ സമരം പൂർണ്ണമായും അവസാനിച്ചു.
മലബാർ സ്പെഷ്യൽ പോലീസ് (MSP): മലബാർ സമരത്തെ നേരിടാനാണ് ബ്രിട്ടീഷുകാർ എം.എസ്.പി എന്ന പ്രത്യേക പോലീസ് വിഭാഗം രൂപീകരിച്ചത് (1921 സെപ്റ്റംബർ 30).
വിവേകാനന്ദന്റെ നിരീക്ഷണം: കേരളത്തിലെ ജാതിവിവേചനത്തെക്കുറിച്ച് വിവേകാനന്ദൻ നടത്തിയ 'ഭ്രാന്താലയം' എന്ന പരാമർശം മലബാർ സമര പശ്ചാത്തലത്തിലും പലപ്പോഴും ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടാറുണ്ട്.
പടപ്പാട്ടുകൾ: സമരകാലത്ത് ജനങ്ങളെ ആവേശം കൊള്ളിക്കാൻ പാടിയിരുന്ന പാട്ടുകൾ 'മാപ്പിളപ്പാട്ടുകൾ' എന്ന കലാരൂപത്തിന്റെ വളർച്ചയ്ക്ക് സഹായിച്ചു.
പൂക്കോട്ടൂർ യുദ്ധം (1921 ഓഗസ്റ്റ് 26): മലബാർ സമരത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സായുധ പോരാട്ടം. ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യവും സമരക്കാരും തമ്മിൽ നേരിട്ട് യുദ്ധം നടന്ന സ്ഥലമാണിത്.
വാഗൺ ട്രാജഡി (1921 നവംബർ 10): * സമരത്തെത്തുടർന്ന് അറസ്റ്റ് ചെയ്ത 100 പേരെ തിരൂരിൽ നിന്ന് കോയമ്പത്തൂരിലേക്ക് ഒരു അടച്ചിട്ട ചരക്ക് തീവണ്ടി മുറിയിൽ (Wagon No. 170) കൊണ്ടുപോയി.
ശ്വാസം മുട്ടി 64 പേർ വണ്ടിയിൽ വെച്ചും ബാക്കിയുള്ളവർ ആശുപത്രിയിലും മരിച്ചു. ആകെ 70 പേർ മരിച്ച ഈ ദാരുണ സംഭവത്തെ 'കേരളത്തിലെ ജാലിയൻ വാലാബാഗ്' എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
ഈ സംഭവത്തെക്കുറിച്ച് അന്വേഷിക്കാൻ ബ്രിട്ടീഷുകാർ നിയമിച്ച കമ്മിറ്റിയാണ് നാപ്പ് കമ്മിറ്റി (Knapp Committee).
കേന്ദ്രം: കേരളത്തിലെ പ്രധാന കേന്ദ്രം കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ പയ്യന്നൂർ ആയിരുന്നു. (കേരളത്തിലെ ദണ്ഡി).
നേതൃത്വം: കെ. കേളപ്പൻ (കേരള ഗാന്ധി).
പ്രത്യേകത: കോഴിക്കോട് നിന്ന് പയ്യന്നൂരിലേക്ക് നടത്തിയ പദയാത്ര ദേശീയ പ്രസ്ഥാനത്തിന് വലിയ ഊർജ്ജം നൽകി.
ലക്ഷ്യം: ഉത്തരവാദിത്ത ഭരണത്തിനും സി.പി. രാമസ്വാമി അയ്യരുടെ 'അമേരിക്കൻ മോഡൽ' ഭരണപരിഷ്കാരത്തിനുമെതിരെ തൊഴിലാളികൾ നടത്തിയ സമരം.
മുദ്രാവാക്യം: "അമേരിക്കൻ മോഡൽ അറബിക്കടലിൽ".
ലക്ഷ്യം: തിരുവിതാംകൂർ ദിവാനായിരുന്ന സർ സി.പി. രാമസ്വാമി അയ്യരുടെ സ്വേച്ഛാധിപത്യ ഭരണത്തിന് അന്ത്യം കുറിക്കുക, ഉത്തരവാദിത്ത ഭരണം നടപ്പിലാക്കുക.
അമേരിക്കൻ മോഡൽ: സി.പി. രാമസ്വാമി അയ്യർ അവതരിപ്പിച്ച 'അമേരിക്കൻ മോഡൽ' ഭരണപരിഷ്കാരത്തെ തൊഴിലാളികൾ എതിർത്തു. "അമേരിക്കൻ മോഡൽ അറബിക്കടലിൽ" എന്നതായിരുന്നു സമരത്തിന്റെ പ്രധാന മുദ്രാവാക്യം.
സ്വതന്ത്ര തിരുവിതാംകൂർ: ഇന്ത്യയ്ക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിക്കുമ്പോൾ തിരുവിതാംകൂറിനെ ഒരു സ്വതന്ത്ര രാജ്യമായി നിലനിർത്താനുള്ള സി.പി.യുടെ നീക്കത്തിനെതിരെയായിരുന്നു ഈ സമരം.
നേതൃത്വം: കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ആലപ്പുഴയിലെ കയർ തൊഴിലാളികളും കർഷകത്തൊഴിലാളികളും സംഘടിച്ചു.
ആയുധങ്ങൾ: തോക്കുകളേന്തിയ തിരുവിതാംകൂർ സൈന്യത്തെ നേരിടാൻ തൊഴിലാളികൾ ഉപയോഗിച്ചത് വാരിക്കുന്തങ്ങൾ (മുളകൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ കൂർത്ത ആയുധങ്ങൾ) ആയിരുന്നു.
പുന്നപ്ര (1946 ഒക്ടോബർ 24): പുന്നപ്രയിലെ പോലീസ് ക്യാമ്പ് തൊഴിലാളികൾ ആക്രമിച്ചു. ഇവിടെ വെച്ചുണ്ടായ ഏറ്റുമുട്ടലിൽ നിരവധി തൊഴിലാളികൾ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
സമരം സൈനികമായി അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ടെങ്കിലും, ഇത് സർ സി.പി.യുടെയും രാജഭരണത്തിന്റെയും അന്ത്യത്തിന് വേഗത കൂട്ടി.
സർ സി.പി.യുടെ രാജി: ഇതിനുശേഷം നടന്ന വധശ്രമത്തെത്തുടർന്ന് 1947-ൽ സർ സി.പി. രാമസ്വാമി അയ്യർ ദിവാൻ സ്ഥാനം രാജിവെച്ച് മടങ്ങി.
തിരുവിതാംകൂർ ലയനം: 1947 സെപ്റ്റംബർ 4-ന് തിരുവിതാംകൂർ ഇന്ത്യൻ യൂണിയനിൽ ചേരാൻ തീരുമാനിച്ചു.
രക്തസാക്ഷികൾ: പുന്നപ്ര-വയലാർ സമരത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടവരെ 'പുന്നപ്ര-വയലാർ രക്തസാക്ഷികൾ' എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
സ്മാരകങ്ങൾ: ആലപ്പുഴയിലെ പുന്നപ്രയിലും വയലാറിലും രക്തസാക്ഷി സ്മാരകങ്ങൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.
ടി.വി. തോമസ്, സി.കെ. കുമാരപ്പണിക്കർ: സമരത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയ പ്രമുഖ നേതാക്കളിൽ ചിലരാണിവർ. സി.കെ. കുമാരപ്പണിക്കർ 'വയലാർ സ്റ്റാലിൻ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു.
വയലാർ (1946 ഒക്ടോബർ 27): വയലാറിലെ ക്യാമ്പിന് നേരെ സൈന്യം വെടിയുതിർത്തു. നൂറുകണക്കിന് തൊഴിലാളികളാണ് ഇവിടെ രക്തസാക്ഷികളായത്. മൂന്ന് വശവും വെള്ളത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ട വയലാറിൽ തൊഴിലാളികൾക്ക് രക്ഷപ്പെടാൻ മാർഗ്ഗമില്ലായിരുന്നു.
മറ്റ് കേന്ദ്രങ്ങൾ: മാരാരിക്കുളം, മേനാശ്ശേരി, ഒളതല എന്നിവിടങ്ങളിലും ശക്തമായ പോരാട്ടങ്ങൾ നടന്നു.
ലക്ഷ്യം: ദളിത് സ്ത്രീകൾക്ക് കല്ലുമാലകൾ ഉപേക്ഷിക്കാനും മാന്യമായ വസ്ത്രം ധരിക്കാനുമുള്ള അവകാശത്തിനായി അയ്യങ്കാളിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന സമരം. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ പെരിനാട് വെച്ചാണ് ഇത് നടന്നത്.
വിവേചനം: അക്കാലത്ത് ദളിത് വിഭാഗത്തിലുള്ള സ്ത്രീകൾക്ക് സ്വർണ്ണമോ വെള്ളിയോ കൊണ്ടുള്ള ആഭരണങ്ങൾ ധരിക്കാൻ അനുവാദമില്ലായിരുന്നു. പകരം മുത്തുകളും ചില്ലുകളും കല്ലുകളും കോർത്ത മാലകളാണ് (കല്ലുമാല) അവർ ധരിച്ചിരുന്നത്. ഇത് ഒരു അടിമത്ത ചിഹ്നമായാണ് കരുതിയിരുന്നത്.
ലക്ഷ്യം: മാന്യമായ വസ്ത്രധാരണത്തിനും ലോഹാഭരണങ്ങൾ ധരിക്കാനുമുള്ള അവകാശം നേടിയെടുക്കുക എന്നതായിരുന്നു സമരലക്ഷ്യം.
ഈ സമരത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയത് മഹാത്മാ അയ്യങ്കാളി ആയിരുന്നു.
കൊല്ലം ജില്ലയിലെ പെരിനാട് വെച്ചാണ് ഈ സമരത്തിന്റെ പ്രധാന സംഭവങ്ങൾ നടന്നത്. അതിനാൽ ഇത് 'പെരിനാട് ലഹള' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.
പെരിനാട് യോഗം: 1915 ഒക്ടോബർ 24-ന് പെരിനാട് വെച്ച് നടന്ന ഒരു യോഗത്തിൽ വെച്ച് ദളിത് സ്ത്രീകൾ തങ്ങളുടെ കഴുത്തിലെ കല്ലുമാലകൾ പൊട്ടിച്ചെറിഞ്ഞ് ലോഹാഭരണങ്ങൾ ധരിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇത് സവർണ്ണ വിഭാഗത്തെ പ്രകോപിപ്പിക്കുകയും അവർ ദളിതരെ ആക്രമിക്കുകയും ചെയ്തു.
രണ്ടാം യോഗം (പീരങ്കി മൈതാനം): സംഘർഷത്തെത്തുടർന്ന് 1915 ഡിസംബറിൽ കൊല്ലത്തെ പീരങ്കി മൈതാനത്ത് അയ്യങ്കാളിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ മറ്റൊരു വലിയ സമ്മേളനം നടന്നു. ആയിരക്കണക്കിന് സ്ത്രീകൾ ഈ യോഗത്തിൽ പങ്കെടുക്കുകയും തങ്ങളുടെ കല്ലുമാലകൾ പരസ്യമായി പൊട്ടിച്ചെറിയുകയും ചെയ്തു.
ഈ സമരത്തെത്തുടർന്ന് തിരുവിതാംകൂർ ഗവൺമെന്റ് ഇടപെടുകയും എല്ലാ ജാതിയിലുള്ള സ്ത്രീകൾക്കും ഇഷ്ടമുള്ള ആഭരണങ്ങൾ ധരിക്കാൻ അവകാശമുണ്ടെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു.
ദളിത് സ്ത്രീകൾക്ക് ശരീരത്തിന്റെ മേൽഭാഗം മറയ്ക്കുന്ന തരത്തിൽ വസ്ത്രം ധരിക്കാനുള്ള അവകാശവും ഇതോടെ കൂടുതൽ ശക്തമായി.
പെരിനാട് ലഹള: കല്ലുമാല സമരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുണ്ടായ സംഘർഷങ്ങൾ ഈ പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
ചരിത്രപരമായ പ്രധാന്യം: മാറുമറയ്ക്കൽ സമരത്തിന് ശേഷം വസ്ത്രധാരണ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനായി നടന്ന ഏറ്റവും വലിയ രണ്ടാമത്തെ സമരമാണിത്.
അയ്യങ്കാളിയുടെ പങ്ക്: ഈ സമരത്തിലൂടെ അയ്യങ്കാളി ദളിത് ജനവിഭാഗങ്ങൾക്കിടയിൽ വലിയൊരു ആത്മവിശ്വാസം വളർത്തിയെടുത്തു.
പുറപ്പെടുവിച്ചത്: വേലുത്തമ്പി ദളവ.
ലക്ഷ്യം: ബ്രിട്ടീഷ് ആധിപത്യത്തിനെതിരെ പോരാടാൻ ജനങ്ങളെ ആഹ്വാനം ചെയ്തു.
പ്രത്യേകത: ബ്രിട്ടീഷുകാർ നമ്മുടെ ആചാരങ്ങളും വിശ്വാസങ്ങളും നശിപ്പിക്കുമെന്നും അതിനെതിരെ എല്ലാവരും ഒന്നിക്കണമെന്നും ദളവ ഈ വിളംബരത്തിലൂടെ ആഹ്വാനം ചെയ്തു.
പുറപ്പെടുവിച്ചത്: റാണി ഗൗരി പാർവ്വതി ഭായി (തിരുവിതാംകൂർ).
പ്രാധാന്യം: "വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ചെലവ് രാജ്യം വഹിക്കണം" എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച വിളംബരമാണിത്.
ഫലം: കേരളത്തിലെ സാർവ്വത്രിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് അടിത്തറയിട്ടത് ഈ വിളംബരമാണ്. അതിനാൽ ഇതിനെ തിരുവിതാംകൂർ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ 'മാഗ്നാകാർട്ട' എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
പുറപ്പെടുവിച്ചത്: ഉത്രം തിരുനാൾ മഹാരാജാവ് (തിരുവിതാംകൂർ).
പ്രാധാന്യം: തിരുവിതാംകൂറിൽ നിലനിന്നിരുന്ന അടിമത്തം നിർത്തലാക്കി. 1853-ൽ സർക്കാർ അടിമകളെയും 1855-ൽ എല്ലാ അടിമകളെയും മോചിപ്പിച്ചു.
പുറപ്പെടുവിച്ചത്: ഉത്രം തിരുനാൾ മഹാരാജാവ്.
പുറപ്പെടുവിച്ചത്: ആയില്യം തിരുനാൾ മഹാരാജാവ്.
പ്രാധാന്യം: സർക്കാർ ഭൂമി കൈവശം വെച്ചിരുന്ന കർഷകർക്ക് ആ ഭൂമിയിൽ സ്ഥിരമായ അവകാശം നൽകി. ഇതിനെ കർഷകരുടെ 'മാഗ്നാകാർട്ട' എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
പുറപ്പെടുവിച്ചത്: ആയില്യം തിരുനാൾ മഹാരാജാവ്.
പ്രാധാന്യം: കുടിയാന്മാരെ അനാവശ്യമായി കുടിയിറക്കുന്നതിൽ നിന്ന് ജന്മിമാരെ തടയുന്നതിനായി കൊണ്ടുവന്നു.
പുറപ്പെടുവിച്ചത്: ശ്രീചിത്തിര തിരുനാൾ ബാലരാമവർമ്മ (തിരുവിതാംകൂർ).
പ്രാധാന്യം: ജാതിഭേദമില്ലാതെ എല്ലാ ഹിന്ദുക്കൾക്കും തിരുവിതാംകൂറിലെ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പ്രവേശനം അനുവദിച്ചു.
ഗാന്ധിജിയുടെ വിശേഷണം: ഇതിനെ "ആധുനിക കാലത്തെ അത്ഭുതം" (A miracle of modern times) എന്ന് ഗാന്ധിജി വിശേഷിപ്പിച്ചു.
പ്രാധാന്യം: ചാന്നാർ ലഹളയെത്തുടർന്ന് ചാന്നാർ സ്ത്രീകൾക്ക് കുപ്പായമിടാൻ അനുവാദം നൽകിക്കൊണ്ട് പുറപ്പെടുവിച്ച വിളംബരം.
| സംഘടന | സ്ഥാപിത വർഷം | സ്ഥാപകൻ | ആസ്ഥാനം |
| സമത്വ സമാജം | 1836 | വൈകുണ്ഠ സ്വാമികൾ | ശുചീന്ദ്രം |
| എസ്.എൻ.ഡി.പി | 1903 | ശ്രീനാരായണ ഗുരു | അരുവിപ്പുറം/കൊല്ലം |
| സാധുജന പരിപാലന സംഘം | 1907 | അയ്യങ്കാളി | വെങ്ങാനൂർ |
| യോഗക്ഷേമ സഭ | 1908 | വി.ടി. ഭട്ടതിരിപ്പാട് | ആലുവ |
| നായർ സർവ്വീസ് സൊസൈറ്റി (NSS) | 1914 | മന്നത്ത് പത്മനാഭൻ | പെരുന്ന |
| ആത്മവിദ്യാസംഘം | 1917 | വാഗ്ഭടാനന്ദൻ | കാരക്കാട് (മലബാർ) |